EN
BİRLİKTE KEŞFEDELİM

Web Sitesi Erişilebilirliği: Alt Metin, Kontrast, Klavye ve Form Rehberi

Kontrast klavye odağı form alanları ve erişilebilir görsel kullanımını temsil eden koyu mor tonlarda web arayüzü illüstrasyonu

Bir web sitesi yalnızca iyi göründüğünde değil, farklı görme, işitme, hareket ve algılama ihtiyaçlarına sahip kişiler tarafından da kullanılabildiğinde güçlü bir dijital deneyim sunar. Erişilebilirlik; tasarımın sonuna eklenen bir rozet değil, içerik, arayüz ve geliştirme kararlarının birlikte ele alındığı sürekli bir çalışma biçimidir.

W3C’nin Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri (WCAG) 2.2; erişilebilir içerik için algılanabilir, çalıştırılabilir, anlaşılabilir ve sağlam olma ilkelerini temel alır. Bu rehber, bir işletme sitesinde en sık karşılaşılan görsel ve etkileşim sorunlarını pratik bir kontrol akışına dönüştürür. Tek başına bu listeyle tam uygunluk veya yasal uyum iddiasında bulunulamaz; ancak tasarım ve geliştirme sürecinde önemli hataları erken yakalamaya yardımcı olur.

Alt metni görselin amacına göre yazın

Her görsele aynı tür alt metni eklemek doğru değildir. W3C’nin görsel eğitimine göre bilgilendirici bir görsel, sayfadaki bağlama göre taşıdığı temel bilgiyi kısa biçimde anlatmalıdır. Bir bağlantı veya düğme olarak kullanılan işlevsel görselde ise görünüşten çok eylem ya da hedef açıklanmalıdır.

Tamamen dekoratif olan ve içerik taşımayan bir görsel için alt="" kullanmak, ekran okuyucunun bu öğeyi gereksiz yere seslendirmesini önler. Grafik veya diyagram gibi karmaşık bir görselde tek cümlelik alt metin yeterli olmayabilir; veriyi veya sonucu sayfa içinde ayrıca açıklamak gerekir. Ürün, portfolyo ya da ekip fotoğrafında alt metni anahtar kelime listesine çevirmek yerine, o görselin ilgili sayfada neden bulunduğunu düşünün.

Hızlı alt metin soruları

  • Görsel kaldırıldığında kullanıcı hangi bilgiyi kaybeder?
  • Aynı bilgi yakınındaki gerçek metinde zaten var mı?
  • Görsel bir düğme veya bağlantıysa hangi işlemi yapıyor?
  • Yalnızca atmosfer sağlayan dekoratif bir öğe mi?

Görsellerin boyut ve format hazırlığını da doğru yapmak gerekir. Bu konu için web sitesi görsel optimizasyonu rehberini inceleyebilirsiniz.

Kontrastı göz kararıyla değil, ölçerek kontrol edin

Marka rengi ekranda etkileyici görünebilir; ancak açık bir arka plan üzerinde ince ve küçük metin olarak kullanıldığında okunabilirliğini kaybedebilir. WCAG 2.2 Seviye AA kapsamında normal metin ve metin görselleri için en az 4.5:1, büyük metin için en az 3:1 kontrast oranı belirtilir. Logotipler bu belirli metin kontrastı kuralının istisnaları arasındadır; bu durum menü, açıklama veya düğme metninin de istisna olduğu anlamına gelmez.

Kontrolü yalnızca siyah ve beyaz metinlerde yapmayın. Düğme yazıları, bağlantılar, form hata mesajları, pasif durumlar ve görselin üzerine yerleştirilen metinler de ölçülmelidir. Gradyan veya fotoğraf üzerinde metin varsa en zayıf kontrast oluşan bölgeyi test edin; gerekirse düz bir zemin, koyu katman ya da farklı yerleşim kullanın.

Renk tek başına anlam taşımamalıdır. Örneğin form hatasını yalnızca kırmızı çerçeveyle göstermek yerine açıklayıcı metin ve uygun bir simge ekleyin. Böylece renkleri ayırt etmekte zorlanan kullanıcılar da durumu anlayabilir.

Siteyi yalnızca klavyeyle baştan sona deneyin

W3C, işlevlerin klavye arayüzüyle kullanılabilir olmasını temel bir gereklilik olarak tanımlar. Test için fareyi kenara bırakın ve sayfayı Tab, Shift + Tab, Enter, Space ve gerektiğinde ok tuşlarıyla gezin. Menü, açılır alan, modal pencere, sekme, form ve medya kontrollerinin ulaşılabilir ve çalıştırılabilir olduğunu doğrulayın.

Odak sırası görsel akışla uyumlu olmalı; kullanıcı sayfa içinde beklenmedik biçimde ileri geri atlamamalıdır. Ayrıca odakta bulunan öğe görünür olmalıdır. Tarayıcının odak çerçevesini yalnızca estetik gerekçeyle kaldırmak, özellikle fare kullanmayan kişiler için sayfayı kullanılamaz hâle getirebilir. Marka sistemine uygun, çevresindeki renklerden ayrılan net bir :focus-visible stili tasarlayın.

Düğme ve bağlantıları rahat seçilebilir yapın

Mobil ekranda küçük ve birbirine çok yakın simgeler yanlış dokunmayı kolaylaştırır. WCAG 2.2’nin hedef boyutu ölçütü, belirli istisnalar dışında işaretçi hedefleri için en az 24 × 24 CSS piksel boyut veya yeterli çevre boşluğu tanımlar. Bu değer bir taban noktasıdır; önemli eylemlerde daha geniş dokunma alanı kullanmak deneyimi iyileştirebilir.

Sadece ikon kullanan düğmelerin erişilebilir adını tanımlayın. “Buraya tıklayın” gibi bağlamdan kopuk bağlantılar yerine “Web tasarım hizmetlerini inceleyin” gibi hedefi açıklayan metinler yazın. Aynı sayfada tekrar eden eylemlerin adlandırmasını tutarlı tutun.

Formlarda etiketi placeholder ile değiştirmeyin

İletişim ve teklif formları, erişilebilirlik sorunlarının sık görüldüğü alanlardır. W3C, metin alanı, seçim kutusu, radyo düğmesi ve açılır liste gibi kontrollerin amacını açıklayan etiketler kullanılmasını önerir. Mümkün olduğunda <label> öğesinin for değeri ile alanın id değeri doğrudan eşleştirilmelidir.

Placeholder metni, yazmaya başlanınca kaybolduğu ve yardımcı teknolojiler tarafından etiket yerine güvenilir biçimde kullanılmadığı için kalıcı etiketin yerini tutmaz. Zorunlu alanı, beklenen biçimi ve hata çözümünü açıkça yazın. Hata oluştuğunda yalnızca sayfanın üstünde genel uyarı vermek yerine ilgili alanla ilişkilendirilmiş anlaşılır geri bildirim sağlayın.

Başlık yapısını ve dili görünüşten bağımsız kurun

Başlıklar yalnızca büyük punto değildir; içeriğin yapısını belirtir. Sayfa başlığından sonra bölümleri mantıklı bir hiyerarşiyle düzenleyin. Görsel boyut için başlık seviyesini atlamak yerine CSS kullanın. Sayfanın ana dilini doğru tanımlayın; Türkçe ve İngilizce sürümlerde menü, form etiketi, hata mesajı ve alternatif metinlerin de ilgili dilde olduğundan emin olun.

Yeni bir site projesinde erişilebilirlik ihtiyaçlarını son aşamaya bırakmamak için hedef kitle, içerik türleri, formlar ve gerekli etkileşimleri başlangıçta belirleyin. Planlama aşaması için web sitesi yaptırmadan önce hazırlanması gerekenler yazısından yararlanabilirsiniz.

Yayın öncesi uygulanabilir kontrol listesi

  • Bilgi taşıyan görsellerin bağlama uygun alt metni var mı?
  • Dekoratif görseller boş alt metinle işaretlendi mi?
  • Normal metin, büyük metin ve arayüz öğelerinin kontrastı ölçüldü mü?
  • Sayfanın tüm işlevleri yalnızca klavyeyle kullanılabiliyor mu?
  • Odak göstergesi her adımda görünür mü ve mantıklı sırada ilerliyor mu?
  • Düğmeler ile simgeler yeterli boyut ve aralığa sahip mi?
  • Form alanlarında kalıcı etiket, açıklama ve anlaşılır hata mesajı var mı?
  • Başlık sırası ve sayfa dili semantik olarak doğru mu?
  • Mobil görünümde yakınlaştırma, taşma ve dokunma alanları test edildi mi?

Erişilebilirlik tasarım kalitesinin bir parçasıdır

Erişilebilir bir site sade olmak zorunda değildir. Güçlü tipografi, özgün görsel dil ve hareketli detaylar; yeterli kontrast, anlaşılır yapı ve alternatif kullanım yollarıyla birlikte tasarlanabilir. En iyi sonuç, tasarım ve geliştirme ekiplerinin bu kontrolleri brief, taslak, içerik girişi ve yayın sonrası bakım aşamalarına dağıtmasıyla elde edilir.

Markanıza uygun, okunabilir ve farklı cihazlarda işlevini koruyan bir web sitesi için web tasarım hizmetlerini inceleyebilir; proje kapsamını paylaşmak için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.

Bu Yazıyı Paylaşın :
Aziz Altunkaş
Aziz Altunkaş

8+ yıllık deneyimimle grafik tasarım, sosyal medya, web tasarımı ve dijital reklam alanlarında markalara destek oluyorum. Projenizi konuşmak için 0542 820 41 94 veya iletisim@azizaltunkas.com.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir